10 juli 2007, NRC Handelsblad, 400 woorden:
Jetlag ook door lage cabinedruk

Jetlag hangt waarschijnlijk gedeeltelijk samen met de wat lagere cabinedruk in vliegtuigen op grote hoogte en dus niet alleen met het tijdverschil tussen plek van vertrek en aankomst. De bij jetlag horende hoofdpijn, misselijkheid en vermoeidheid zijn dan het gevolg van hoogteziekte. Precies dezelfde verschijnselen konden medewerkers van de Amerikaanse vliegtuigfabrikant Boeing oproepen bij proefpersonen die lang in een onderdrukkamer blijven. Dat schrijven ze in The New England Journal of Medicine van 5 juli 2007.

Bij een intercontinentale vliegreis op 10 kilometer hoogte blijft de cabinedruk kunstmatig op zo’n 565 millimeter kwikdruk (mmHg), een druk vergelijkbaar met die op 2.500 meter hoogte (8.000 voet). Op zeeniveau is de druk 760mmHg. Zo’n lange vliegreis is dus eigenlijk vergelijkbaar met een abrupt verblijf in de bergen. De druk in het vliegtuig is zo laag omdat steeds een volledig normale druk in een vliegtuig kostbaar is en ook de levensduur van het aluminiumframe van het vliegtuig zou verkorten.

De Amerikanen hadden 500 gezonde vrijwilligers verdeeld over vijf groepen. Die moesten twintig uur in een onderdrukkamer blijven. Een groep werd blootgesteld aan een onderdruk vergelijkbaar met die op een hoogte van slechts 600 voet (200 meter), een andere aan een onderdruk vergelijkbaar met die op 4.000 voet hoogte en zo door. Tijdens het verblijf kregen de deelnemers vliegtuigmaaltijden, maar zonder alcohol.

Na het verlagen van de druk kreeg in eerste instantie geen van de proefpersonen problemen, ook niet bij de gesimuleerde hoogte van 8.000 voet (2.500 m). Maar uit metingen bleek dat de zuurstofverzadiging in het bloed bij de proefpersonen van normaal (98 procent) daalde met 3,9 tot 4,9 procent. Bij een 75- jarige vrouw zakte de zuurstofverzadiging zelfs naar 78 procent, een gevaarlijk laag niveau. Zij moest het experiment voortijdig staken.

Drie tot negen uur na het begin begon zo’n 7,5 procent van de proefpersonen zich alsnog ongemakkelijk te voelen. Ze kregen de klassieke verschijnselen van lichte hoogteziekte: hoofdpijn, misselijkheid, overgeven, gebrek aan eetlust, uitputtingsverschijnselen en slaapproblemen. De klachten kwamen bij geringe drukverlaging al voor maar waren het duidelijkst bij de proefpersonen met 7.000 tot 8.000 voet luchtdruk.

Op grond van dit experiment heeft Boeing besloten de cabinedruk in haar nieuwste toestel, de 787 Dreamliner, te verhogen naar die bij 6.000 voet. De romp van dit vliegtuig is van composietmateriaal en niet van aluminium.

Bron: New England Journal of Medicine 2007; 357: 18-27.