19 november 2003, Medisch Vandaag: Feromoonkrachten

Vrouwen die onder hun neus een vleugje mannelijk okselzweet smeren, worden eerder vruchtbaar, zo blijkt uit een onderzoek van de Universiteit van Pennsylvania. Feromonen - onze lichaamseigen geurstoffen - hebben echt effect. Er komen straks zelfs al medische toepassingen voor speciaal ontwikkelde feromonen.

Dat vrouwelijke feromonen de menstruele cyclus van andere vrouwen beVnvloeden, is al vaker beschreven. Het eerste en bekendste onderzoek op dit gebied is dat van Martha McClintock uit 1971, waaruit bleek dat studentes die samen een kamer delen, gelijk lopende menstruele cycli krijgen. Wetenschappers van de Universiteit van Pennsylvania onder leiding van George Preti hebben nu aangetoond dat óók mannelijk feromoon - okselzweet - een duidelijk fysiologisch en psychologisch effect heeft op vrouwen: de LH-top in hun menstruele cyclus valt gemiddeld zo'n 20% eerder als ze op hun bovenlip wat (met parfum gemaskeerd) okselzweet krijgen toegediend. Dat resulteert in een versnelde eisprong, waarmee de vrouw dus eerder vruchtbaar is. De vrouwen voelden zich door het okselzweet-effect ook meer ontspannen en minder nerveus dan met een vergelijkbaar ruikende placebo.

Feromonen binden zich aan een piepklein zintuigje in de neus, het zogenoemde vomeronasaal orgaan. Ze werken zo direct in op het limbische systeem in de hersenen dat het seksueel functioneren en emotionele reacties reguleert. De feromonen zelf worden voornamelijk geproduceerd door apocriene klieren in de oksels en rond de geslachtsdelen. Het gaat daarbij vooral om androstenol met een muskusachtige geur en androstenon dat meer urine-achtig ruikt. Die geuren komen overigens pas vrij na omzetting door micro-organismen, zoals coryne-bacteriën.

Sinds rond 1980 uit wetenschappelijke experimenten bleek dat feromonen de onderlinge seksuele aantrekkingskracht tussen de geslachten kunnen verhogen, is er een heel scala op androstenol (voor vrouwen) en androstenon (voor mannen) gebaseerde parfums op de markt gekomen. Onder namen als 'Primal Instinct for men', 'Primal for Her', 'Essence of a Woman' (met het vaginale feromoon copuline!) worden deze geurstoffen gepromoot als een wondermiddel om je seksuele aantrekkingskracht te verhogen, voor dat beetje meer aan zelfvertrouwen en zelfs voor meer respect op je werk.

Dat het niet helemaal onzin is, blijkt wel uit het feit dat de Nederlandse firma Organon samen met het Amerikaanse bedrijf Pherin Corporation onderzoek doet naar speciaal ontwikkelde feromonen, zogenoemde vomeroferinen. Uiteindelijk moet dit alles resulteren in medicijnen voor bijvoorbeeld het premenstrueel syndroom en voor angststoornissen. Men denkt ook aan eetluststimulerende middelen voor anorexiapatiënten. Zulke medicijnen zouden misschien zelfs werken tegen prostaatkanker (door verlaging van het LH vermindert de uitscheiding van testosteron en daardoor neemt de groei van de prostaatkankercellen af). Een groot voordeel van vomeroferinen is dat een minimale hoeveelheid snel effect heeft. Ze kunnen bovendien gemakkelijk via de neus kunnen worden toegediend en komen niet in het bloed terecht. Problemen met de veiligheid zullen er naar verwachting niet zijn.

Twee vomeroferinen, PH80 voor het premenstrueel syndroom en PH94B voor sociale fobie, zijn inmiddels al gevorderd tot fase-II van het klinische geneesmiddelenonderzoek. De markt lokt!

Bronnen:

• Biology and Reproduction 2003; 68: 2107-2113;
• Neuroendocrinology Letters 2001; 22: 309-21;
• website van Pherin: www.pherin.com.

Dit artikel mag worden gedownload, gelezen en gekopieerd maar alléén voor eigen gebruik. Vermenigvuldigen met winstoogmerk is niet toegestaan. Copyright Bart Meijer van Putten. Voor meer informatie: info@bartmeijervanputten.nl.