5 juni 1999, berichten Ned Tijdschr Geneeskd 1999;143:1228-9, 525
woorden:
Alternatief dieet is kwakzalverij
Als het de bedoeling van de Nederlandse kankerbestrijding/Koningin Wilhelmina Fonds was om publiciteit te trekken voor het patiëntencongres ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan op 26 en 27 maart 1999, dan is het fonds daar uitstekend in geslaagd. Er is zeldzaam veel ophef ontstaan door het besluit om ook sprekers met een alternatieve visie op het congres aan het woord te laten. Daaronder was ook de internist dr. A.J. Houtsmuller, bedenker van het gelijknamige kankerdieet.
De Hoornse gynaecoloog C. Renckens, de voorzitter van de Nederlandse Vereniging tegen Kwakzalverij, maakte in een brief aan het kankerfonds ernstig bezwaar tegen het feit dat in de aankondigingsfolder van het congres grote namen uit het reguliere kankeronderzoek, zoals de hoogleraren Borst en Pinedo, in een adem worden genoemd met dr. Houtsmuller. In een interview in de Telegraaf (26 februari 1999) stelde Renckens dat de kankerbestrijding zich daarmee inliet met kwakzalverij en zich schuldig maakte aan de reinste volksverlakkerij. Er zou geen enkel wetenschappelijk bewijs zijn voor de werkzaamheid van Houtsmullers dieet. Sterker, Houtsmuller zou zelfs zijn eigen ziekteverloop hebben verdraaid. Hij zou met zijn eigen dieet wonderbaarlijk genezen zijn van een uitgezaaid melanoom, terwijl hij in werkelijkheid helemaal geen uitzaaiingen had.
Uiteindelijk resulteerde de campagne van Renckens in een kortgeding van Houtsmuller tegen de Nederlandse Vereniging tegen Kwakzalverij. Die moest haar 'grievende en onrechtmatige' uitlatingen in advertenties rectificeren (NRC Handelsblad, 5 mei 1999).
NRC Handelsblad-columnist Frits Abrahams was aanwezig toen de rechter uitspraak deed in de zaak Houtsmuller-Renckens en concludeert dat het vonnis niet vernietigender uit had kunnen pakken (NRC Handelsblad, 14 mei 1999). Eerst gaf de rechter een in de reguliere geneeskunde gehanteerde omschrijving van het begrip 'kwakzalverij': een behandeling waarvan in geen enkel opzicht bewezen is dat zij de beweerde werking heeft. Vervolgens constateerde de rechter dat 'Houtsmuller inderdaad op geen enkele wijze wetenschappelijk aantoont dat zijn dieet op de door hem beweerde wijze werkt'. Tenslotte kwam de genadestoot: het werd Houtsmuller vooral kwalijk genomen dat die publiciteit was blijven geven aan een onjuiste eigen ziektegeschiedenis.
Frits Abrahams vindt dat ook de reguliere medische wereld zich dit vonnis moet aantrekken: 'Daar was men hier en daar net begonnen aan een gevaarlijk soort verbroedering met alternatieve genezers als Houtsmuller. Op het laatste congres van de Nederlandse Kankerbestrijding/Koningin Wilhelmina Fonds mochten Houtsmuller en een pleitbezorger van het Moermandieet de bezoekers toespreken, mits zij hun claim op autonome genezing opgaven. "Aanvullend" werd het toverwoord van deze alternatieve genezers. Monda Heshusius, directeur voorlichting van de Nederlandse kankerbestrijding, juichte in De Telegraaf: "Kan dat, zo'n gezamenlijk standpunt? Ja, dat kan en da't noem ik persoonlijk een doorbraak." Maar het kon niet, want de alternatieven meenden er uiteraard niets van. De Moermanclub stond buiten de zaal brochures uit te delen met het opschrift "preventief en genezend". En Houtsmuller werd adviseur van een obscuur clubje dat zich Stichting Nationaal Fonds Kankerbestrijding noemt en dat zich afzet tegen de regulieren.'
Houtsmuller heeft zich inmiddels teruggetrokken als adviseur van het alternatieve kankerbestrijdingsfonds (de Volkskrant, 14 mei 1999). Hij had er genoeg van om steeds op een negatieve manier in de belangstelling te komen.
|