Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde 1993; 137(49); 2563
Geïmporteerde placenta's leveren gevaar op
Het Franse College ter Beoordeling van Geneesmiddelen, de Agence du Médicament, is ernstig verontrust over de manier waarop de firma Pasteur-Mérieux Sérums et Vaccins uit Lyon placenta's inzamelt. Het bedrijf doet dat in 44 landen, verspreid over de hele wereld, waaronder ook landen waar aids endemisch is, zoals Thailand en de Filippijnen. De ingezamelde placenta's worden op geen enkele manier op infectieziekten gecontroleerd. Volgens dr. M.J.M. Rouzioux van het Institut Pasteur-Mérieux is dat ook niet nodig, want bij de verwerking van de placenta's zou er geen enkele ziektekiem meer in leven blijven; ze worden allemaal geïnactiveerd.
Pasteur-Mérieux (onderdeel van de chemiegigant Rhône-Poulenc) is met een omzet van 2,2 miljard gulden de grootste vaccinproducent in de wereld. De firma gebruikt het bloed uit de ingezamelde placenta's om verschillende immunoglobulinen en albuminen te produceren. Placenta's vormen ook een belangrijke bron voor collageen, dat gebruikt wordt in de chirurgie en verder als collageenimplantaten om rimpels weg te werken.
Al in 1990 verboden de Zwitserse authoriteiten het gebruik van placentair albumine van de firma Pasteur-Mérieux. Er waren namelijk antistoffen tegen het aidsvirus in het product aangetroffen. Een jaar later haalde het Franse ministerie van volksgezondheid om diezelfde reden de placentaire immunoglobulines van de markt. De firma Pasteur-Mérieux is nog enige tijd doorgegaan met de productie van deze immunoglobulinen, maar daar eind 1992 mee gestopt. Volgens dr. Rouzioux had die beslissing niets met eventuele risico's voor de volksgezondheid te maken: "Sommige ziekten worden opgespoord door antilichamen in het bloed aan te tonen. Door het gebruik van gammaglobulinen kan er een vals-positieve reactie ontstaan. Dat kan verwarring opleveren en daarom zijn we met de productie gestopt. Er is echter geen enkel gevaar voor de gezondheid. Er is geen sprake van een virale besmetting; het gaat alleen maar om een passieve seroconversie."
De firma Pasteur-Mérieux is rotsvast overtuigd van de veiligheid van de eigen productietechnieken. Het Franse College ter Beoordeling van Geneesmiddelen deelt dat vertrouwen echter niet. Dat komt voor een groot deel door het recente groeihormoon-schandaal, dat ontstond toen zeker negentien Franse kinderen gestorven waren aan de ziekte van Creutzfeldt-Jakob na een behandeling met hypofysair groeihormoon. Het hormoon was geëxtraheerd uit hypofysen die zonder enige controle waren ingezameld, dus ook bij mensen die gestorven waren aan de ziekte van Creutzfeldt-Jakob (deze rubriek 1993; 1426-7). De verwekker van deze ziekte is een niet-conventioneel agens, een zogenaamd 'prion', dat buitengewoon resistent is tegen inactivatie. Het is aangetoond dat ook placentaal weefsel met dit infectieuze agens besmet kan zijn (New Engl J Med *; *: 649). De Agence du médicament vindt het verontrustend dat er bij de productie van albumine uit placenta's niets gedaan wordt om verwekkers als die van de ziekte van Creutzfeldt-Jakob te inactiveren. Het college is dan ook van mening dat Pasteur-Mérieux de manier waarop placenta's worden ingezameld verregaand moet veranderen. Placenta's die risico opleveren moeten ter plekke worden opgespoord en uitgesloten. Dat geldt ook voor placenta's van vrouwen die de ziekte van Creutzfeldt-Jakob in de familie hebben of die behandeld zijn met hypofysaire hormonen.
Dr. Rouzioux van Pasteur-Mérieux erkent dat er bij de inzameling striktere criteria moeten worden aangehouden vanwege het gevaar dat de niet-conventionele ziekteverwekkers vormen. Dat wil hij doen door vrouwen die een placenta doneren beter te informeren. Verder wil hij de placenta's vaker laten ophalen in de ziekenhuizen, ook in verre landen, en de oorsprong van een placenta beter traceerbaar maken.
Critici hebben grote twijfels over de haalbaarheid van deze plannen in landen waar de organisatie van de gezondheidszorg verregaand tekortschiet. Een specialist op het gebied van de volksgezondheid vergelijkt de huidige situatie rondom de ziekte van Creutzfeldt-Jakob met die van 1983 bij aids. Er is nog geen verwekker geïsoleerd en er is geen test om hem aan te tonen. De enige oplossing is dus, net als indertijd bij de bloedtransfusies had moeten gebeuren, dat alle donaties die risico opleveren rigoreus worden afgewezen of terzijde gelegd. (Le Monde, 10 november 1993.)
|