7 augustus 1993, NRC Handelsblad, 2340 woorden:
Hollands dagboek, geschreven door Nettie Pook en Bart Meijer van Putten
Bart Meijer van Putten (43) is sinds 1984 schipper op de Emmy, een vrachtschip van 39 meter dat dit moment bij de Oranjesluizen in Amsterdam ligt. Als wetenschapsjournalist schrijft hij artikelen in het NRC Handelsblad en verder is hij als redacteur buitenland verbonden aan het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde. Hij is gehuwd met Nettie Pook. Een week schippersstaking.
Woensdag 28 juli
Eindelijk droog weer. Op alle schepen hier bij Schellingwoude is er intussen wel iemand verkouden. Ik ook. De hele dag werk ik in mijn 'kantoortje' in het vooronder aan de artikeltjes voor het het tijdschrift. Die moeten morgen af zijn. Op de plek waar de werkwillige schepen passeren - de geul is nu iets groter gemaakt, ongeveer zestig meter - is het vandaag erg rustig. De Rijkspolitie te Water regelt met twee bootjes het verkeer en de stakende schippers zijn allemaal bezig met andere dingen; er is afgesproken de varende schepen niets meer in de weg te leggen nu er onderhandelingen met Biesheuvel gevoerd worden. Om vijf uur vertelt iemand dat daarmee niet goed gaat. De heer Biesheuvel schijnt niet langer te willen bemiddelen.
Op de vergadering om zeven uur weet niemand precies waarom de onderhandelingen met Biesheuvel precies afgebroken zijn. Er wordt lang over de pers gepraat. Vanwege het incident dat hier afgelopen maandagavond plaats vond - een schip ramde ons moedwillig, waarna de ruiten van de stuurhut werden ingeslagen - loopt het de laatste dagen op de schepen vol journalisten. Geen van de schippers heeft enig idee hoe hij moet voorkomen dat er onjuiste berichten in het nieuws komen. Op de vergadering wordt verder voornamelijk gesproken over een bedreiging uit het noorden van het land. De eigenaar van het 'kamikaze'-schip, een schroothandelaar, schijnt te behoren tot een groep zware jongens uit Sneek. Die zijn uit op wraak. De politie is vanavond bij een aantal schepen hier langs geweest; ze konden beter de loopplanken weghalen, want er waren aanwijzingen dat er twintig man onderweg was uit het noorden. Er wordt een wacht ingesteld en wij zelf doen de deuren maar wat beter op slot voor we naar bed gaan. Nettie staat erop dat ook onze katten (4) in de roef opgesloten worden.
Donderdag 29 juli
Rustige nacht, geen Friezen gezien. Gestaag regent het. Tijdens het ontbijt praten we opnieuw over de gebeurtenis met het 'kamikaze'-schip van maandag. Ik ben principieel tegen geweld bij dit soort acties; Nettie vindt het alleen maar jammer dat zoiets kan gebeuren. 's Morgens de laatste artikelen voor het tijdschrift afgemaakt. Willem, de oudste kater, heeft een dikke voorpoot. Dat is waarschijnlijk gekomen bij een gevecht vorige week met de cyperse kater van één van de buurschepen; ze zijn toen allebei te water geraakt. Nettie wil meteen naar de dierenarts maar ik zeg dat de wond vanzelf wel zal springen - afwachten maar.
Naar de zeven-uur-vergadering gaan we altijd met een vletje, omdat de meeste schepen aan de zuidkant van de vaargeul liggen en wij met een klein groepje aan de noordkant. Verrassend genoeg hebben we vandaag een droge overtocht. We horen dat er bij een boer 3000 eieren gekocht zijn om mee te gooien naar passerende droge lading schepen (tankers en zand- en grindschepen blijven ongemoeid). De blokhoofden hebben vergaderd in Utrecht over de afgebroken onderhandelingen met Biesheuvel. Die had helemaal niet willen praten over het duidelijker invullen van de overeenkomst, zwakte alleen maar eerder gedane uitspraken af en zei steeds dat de stakende schippers eerst moesten gaan varen. Wij wilden niet gaan varen voor het akkoord duidelijk op papier stond. Er was dus sprake van een impasse en Biesheuvel stapte eruit. De blokhoofden hebben besloten nu zelf een bemiddelaar naar het ministerie te sturen: de heer Lodder, voorzitter van de bevrachtingscommissie van de Noord-Zuid. Er zijn nog steeds mogelijkheden om iets te bereiken.
Na dit verslag worden acties van de komende dagen doorgenomen. Morgen moeten er zoveel mogelijke mensen naar Middelburg, waar een dubbel kort geding komt tegen Terneuzense schippers. Zaterdag gaan we met zoveel mogelijk mensen naar het rangeerterrein 'Kijfhoek' in Barendrecht, dat bezet zal worden om te protesteren tegen de aanleg van de Betuwelijn (de goederen die straks over deze spoorlijn zullen gaan kunnen even goed en veel goedkoper door binnenvaartschepen vervoerd worden).
Vrijdag 30 juli
De scheepstoeters jammeren om negen uur precies; de werkwillige schepen die vannacht niet zijn doorgelaten mogen verder. Ze varen door een spervuur van eieren. Het regent nog steeds. Eén schip wil zo snel voorbij varen dat het uit de bocht vliegt en buiten de betonning blubberend tot stilstand komt.
Ik heb vast de zware boodschappen gehaald voor het weekeinde, want morgen komt het er niet van. Het is een hele sjouw over het eindeloze pakket schepen (ongeveer 250 meter over nauwe gangboorden) en dat alles in de voortdurend drenzende regen. Willem hoeft gelukkig niet ook nog naar de dierenarts, want zijn poot is vannacht gespat.
Om 13 uur, als het proces in Middelburg begint, wordt er een touw over de doorvaartopening gespannen. De politie te water, die er nog steeds de hele dag bij is: "Dat was toch niet de afspraak?" Na een half uur hebben zich zoveel plezierschepen rond het touw opgestapeld dat het - in overleg met de politie - maar weer weg gehaald wordt. De politie houdt de beroepsvaart tegen tot na het proces.
's Avonds op de vergadering horen we dat het kort geding opgeschort is tot 27 augustus. Men wil blijkbaar geen verdere onrust uitlokken. Moeizaam wordt de marifoonwacht voor het hele weekeinde op touw gezet. De mensen op de marifoonpost moeten uitluisteren welke schepen er precies aankomen en als het donker is opletten dat er geen twee tankers op elkaar knallen in de nauwe doorvaart. Vanavond gaan de mensen van 'locatie Bolnes' alvast vooruit naar Barendrecht. Ze hebben al van verschillende kanten te horen gekregen dat de hekken te hoog zijn om overheen te komen.
Na de avondwandeling gaan we nog even naar Bauke en Ellen, die normaal in de thuishaven ook vaak naast ons liggen. Ook David blijkt daar te zijn. Het gesprek gaat over kartelvorming in het algemeen en de merkwaardige plannen voor een kartel van havenstuwadoors in het bijzonder. Om tien uur zetten we het NOS-journaal aan en vernemen dat onze Rotterdamse verkenners inderdaad tot op het rangeerterrein doorgedrongen zijn. Later horen we over de marifoon dat we morgenochtend om half zes op de autosteiger klaar moeten staan. Niets meer drinken en vroeg naar bed dus.
Zaterdag 31 juli
Om kwart voor vijf op. Koffie en brood voor overdag klaar gemaakt, want zoals iemand gisteren al zei: "Er is daar geen snack-bar op die spoorrails". (Niets bleek minder waar te zijn.) Ik trek een lange onderbroek en twee truien aan tegen de kou, achteraf ook al niet zo verstandig. In Barendrecht aangekomen zwerven we ongeveer een uur lang rond het rangeerterrein. Als we eindelijk de hoofdpoort vinden, blijkt het hek gewoon open te staan. Dat kan niet meer dicht door een blikseminslag gisteren; ook de verkenners uit Bolnes konden gisteravond tot hun verbazing zo naar binnen rijden. In het hoofdgebouw is de seinkamer bezet. De Rotterdammers zijn blij met onze aflossing, maar vinden dat we met te weinig mensen gekomen waren. Besloten wordt ook de locaties Utrecht, Kampen en Maasbracht op te roepen.
In het gebouw blijkt een kantine aanwezig te zijn met aardige dames, soep en croquetten. Ik houdt me in de seinkamer onledig met allerlei dingen die ik anders nooit doe, zoals klaverjassen en naar tennissen kijken op tv. Van beide spelen moeten mij de regels volledig uitgelegd worden. Het NS-personeel in het gebouw reageert over het algemeen heel goed op de bezettingsmacht. Slechts één oudere heer, al zesentwintig jaar bij de spoorwegen, zit zich volledig op te vreten op een verhoginkje in de seinpost; hij weet niet meer hoe hij het heeft, nu de treinenloop verstoord is en de schippers zelfs boven op zijn plateautje liggen.
Om zeven uur ontruimen we het gebouw. Terug in Amsterdam ben ik na het eten meteen naar bed gegaan. Of ik nu koorts heb of dat ik gewoon oververhit ben geraakt door de lange onderbroek, is niet duidelijk.
Zondag 1 augustus
Om acht uur opgestaan en met Fientje, de hond, een lange wandeling gemaakt door Waterland. Sommige wegen staan volledig onder water door de regen van de afgelopen dagen.
's Middags komt de duwboot 'Rhein' van De Beyer, de firma die deze acties heeft doen beginnen, langs met drie lege bakken. Hij moet de duwbakken van de politie één voor één met een sleepboot ervoor door de geul tussen de schepen halen. Bij de laatste gaat het fout; hij knalt expres(?) tegen een stakend schip op. Een aantal stakende schippers gaat woedend naar de sluis om het transport daar weer te onderscheppen. Het loopt met een sisser af. De sleepbootkapitein van het voorspan wil zijn werk niet langer doen en brengt morgen een bloemetje bij het getroffen schip.
Maandag 2 augustus
Eindelijk de zon, alles ziet er opeens anders uit. Overal hoor je gebik en gehamer op de schepen. Zelfs Willem heeft geen last meer van zijn poot. Nettie gaat de kop van het schip schilderen en ik ga met een ruime omweg fietsend - langs de Gein en Abcoude - naar de Bijlmer en het centrum om een paar bibliotheken te bezoeken voor mijn medische stukjes. Terug bij het schip blijkt Nettie een bunkerscheepje langszij te hebben dat onze lege watertank wil bijvullen. Het bootje heeft nadien de allergrootste moeite om weer weg te komen, zo ondiep is het hier. Intussen bellen vrienden, Martin en Sieb, dat ze een babytje hebben: een jongetje, een maand te vroeg.
's Avonds bij de vergadering horen we dat de heer Lodder geen kans krijgt om te onderhandelen als wij nog steeds onwettige dingen doen. De komende twee dagen moet het rustig blijven en er mag zelfs niet met eieren gegooid worden.
Dinsdag 3 augustus
Inderdaad een rustige dag. We horen geen getoeter meer en alle schepen kunnen gewoon voorbij varen. 's Morgens kan ik dus ongestoord een kort berichtje schrijven voor de wetenschapsbijlage van deze krant. Tussen de middag breng ik dat weg naar een fax (het is me nog steeds niet gelukt de eigen fax op de autotelefoon aan te sluiten) en ga meteen langs de 'zetel' van het tijdschrift om de definitieve versie van de stukjes van vorige week door te lezen.
's Middags komt de fotograaf langs voor een foto bij dit dagboek. We hebben meteen ruzie. Hij neemt het op voor zijn collega's; stakende schippers hebben hun met geweld hun fotorolletjes afgepakt. Ik probeer hem duidelijk te maken waarom dat is: iedereen die bij onwettige acties aanwezig is, ook al doet hij zelf niets, kan later vervolgd worden als zijn gezicht op een foto staat. Na een heftige discussie gaan de fotograaf en ik uiteindelijk toch nog in goede vrede uit elkaar.
Voor het eten komen een aantal buren bij ons een pilsje drinken. De stemming is wat gedrukt en we vragen ons af of we nog wel wat bereiken met de staking. Een wettelijke toerbeurt, die volledig uitgehold is omdat de verladers alle kans hebben om er buiten om te gaan, is eigenlijk slechter dan niets: dan maar alles volledig vrij geven.
Op de vergadering horen we dat de heer Lodder vandaag inderdaad bij het ministerie binnen gekomen is. Hij praat nu intussen met de woordvoerders van de schippers in Rotterdam. De speculaties daarover zijn op de vergadering natuurlijk niet van de lucht - velen vrezen het ergste: een uitgeholde wettelijke toerbeurt.
Woensdag 4 augustus
Ik ben net een beetje op gang met de wekelijkse stukjes voor het Tijdschrift, als ik geroepen wordt voor een extra vergadering. Het coördinatieteam in Rotterdam had een brief opgesteld voor minister May - inmiddels met vakantie - en de mensen in locatie Terneuzen wilden dat eerst alle schippers deze brief te zien kregen. In deze brief wordt het voorstel van Biesheuvel alsnog aangenomen, niet omdat het goed is maar omdat de coördinatie van mening is dat het er waarschijnlijk toch niet meer in zit. Deze ochtendvergadering is bijzonder tumultueus. Bijna alle schippers hier in Amsterdam zijn het er helemaal niet mee eens; ze vinden het een belachelijke brief en willen er niet eens over praten hoe die verbeterd kan worden. Bijna iedereen hier wil gewoon doorstaken en hard actie blijven voeren. Nu stoppen betekent immers dat we vijf weken stil hebben gelegen voor een lege dop: een wet waar alleen enkele kleine schepen wat aan hebben.
Vanmiddag is er een vergadering van de blokhoofden in Utrecht en vanavond zal er op alle locaties gestemd worden. 's Middags ga ik maar verder met de medische stukjes. Het wil niet erg vlotten vandaag.
's Avonds om negen uur zijn de blokhoofden terug. Er volgt weer een discussie en daarna wordt uitgelegd waarover gestemd gaat worden. De stemming is anoniem. De acties zullen alleen voort gezet worden als een ruime meerderheid ervoor is. Iedereen krijgt tot morgenochtend negen uur de tijd om erover na te denken en dan worden de stembriefjes opgehaald. Er mag maar één stem per schip uitgebracht worden. Op de terugweg in het vletje raken Nettie en ik al bijna slaags over onze stem. De breuklijn loopt nu al dwars door de huishoudens.
De uitslag van de stemming wachten we in spanning af. Die wordt morgenavond bekend gemaakt, maar dan is dit dagboek al ingeleverd.
|