Juni 1993, Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, nr. 25:
Vaginale fistels in Afrika
Vaginale fistels als gevolg van complicaties tijdens de bevalling komen in Afrika vaak voor. De Franse uroloog Ludovic Falandry schat dat alleen al in het Franstalige deel van Afrika minstens 40.000 vrouwen aan obstetrische fistels lijden. Falandry is al vijftien jaar als militair arts in dit deel van Afrika werkzaam en heeft in die jaren ook veel aandacht besteed aan de behandeling van de plaatselijke bevolking. Zo werd hij onder andere geleidelijk een specialist in obstetrische fistels. Falandry probeert in de Nigeriaanse hoofdstad Niamey een onderzoeksinstituut op te zetten dat geheel gericht is op de operatieve behandeling van deze fistels (Le Monde, 26 mei 1993).
Obstetrische fistels ontstaan vooral na een eerste bevalling als deze moeizaam verloopt. Als de baring stokt gebruikt de 'matron', zoals de traditionele vroedvrouw in dit deel van Afrika genoemd wordt, zeer onorthodoxe middelen; zij gaat soms zelfs op de buik staan om het kind eruit te persen. Het resultaat is dan dat het kind sterft en dat bij de moeder scheuren ontstaan tussen de blaas, of soms het rectum, en de vagina. Daaruit vloeit dan constant wat urine. Zo'n fistel is niet alleen erg onaangenaam, maar heeft ook dramatische consequenties. Wegens de doordringende stank worden dergelijke vrouwen verstoten door hun omgeving. Zonder huis, zonder kind, zonder man en zonder enige hoop wonen deze vrouwen als verschoppelingen in aparte hutjes buiten hun dorp.
Een aantal van deze vrouwen vindt de weg naar een ziekenhuis maar de locale artsen zijn helaas niet zo geïnteresseerd in de behandeling van vaginale fistels. Het is niet lucratief en is er niet echt eer aan te behalen. Als die artsen tot behandeling overgaan dan zijn de resultaten volgens Falandry ronduit slecht. De vrouwen kunnen met de fistels echter geen kant op en daardoor komt het dat een veertigtal vrouwen al zes, zeven jaar op de binnenplaats van het ziekenhuis in Niamey woont.
Falandry heeft in de loop der jaren zo'n 270 vrouwen met vaginale fistels geopereerd. Hij heeft daarin een grote ervaring; tegenwoordig geneest 80% van de vrouwen die hij behandelt definitief. Op zijn onderzoeksinstituut in Niamey wil hij een film te maken over zijn operatietechniek. Hij hoopt dat andere artsen die daarnaar kijken snel zullen leren hoe ze fistels moeten opereren zonder hetzelfde langdurige leerproces door te hoeven maken als hij. Dan zou het probleem van obstetrische fistels grotendeels opgelost kunnen worden.
Falandry wijst er overigens op dat een fistel een typische aandoening van de armen is. Ondervoeding, traditionele verloskundige praktijken en ook de rituele besnijdenis spelen er een rol bij. In Gabon, waar kinderen verplicht naar school moeten, is de aandoening aan het verdwijnen. Elders komen obstetrische fistels voornamelijk voor bij vrouwen uit de wildernis. Hij denkt dat de bestrijding van het analfabetisme een belangrijke rol zou kunnen spelen bij het voorkomen van deze aandoening.
|